Jan Styka urodził się 8 kwietnia 1858 roku w rodzinie czeskiej we Lwowie. Studia malarskie odbywał w Wiedniu, Rzymie, Paryżu oraz w Krakowie pod okiem Mistrza Jana Matejki. Po studiach zamieszkał w rodzinnym Lwowie, prowadząc tam z sukcesem pracownię malarską.

Artysta stworzył szereg obrazów religijnych oraz portretów. Od 1900 r. mieszkał w Paryżu, a od 1910 na włoskiej wyspie Capri. Zasłynął jako współtwórca Panoramy Racławickiej i Panoramy Siedmiogrodzkiej. Samodzielnie namalował Golgotę, Polonię czy Męczeństwo Chrześcijan w Cyrku Nerona.

Związki Jana Styki z Kielcami

Co, urodzony we Lwowie malarz robił w Kielcach? Ożenił się z panną z dobrego domu, siostrzenicą właściciela miejscowego browaru, rodem z Radomia. Lucyna Ogliati, bo tak się nazywała jego druga żona urodziła mu w Kielcach dwóch synów, również malarzy – Tadeusza i Adama Styków.

Jan Styka wspominał, że ślubu udzielił im w katedrze kieleckiej, na Wielkanoc 1886 roku, biskup Tomasz Teofil Kuliński. Jego wybranka, Lucyna Olgiati była jednak ewangeliczką pochodzenia szwajcarskiego. W związku z tym, jak wykazał pastor Kazimierz Bem, do zaślubin doszło w kościele ewangelicko-augsburskim przy ulicy Henryka Sienkiewicza 1.

Jan Styka a kościół św. Wojciecha

Jan Styka namalował do kościoła pw. świętego Wojciecha – pierwszej parafii w naszym mieście szereg obrazów: „Cudowne rozmnożenie chleba” w ołtarzu głównym oraz portrety świętych: Józef z Dzieciątkiem, Franciszek Seraficki, święta Rozalia i inne.

W kolekcji Muzeum Historii Kielc znajduje się portret młodego Styki, namalowany przez jego przyjaciela ze studiów, Franciszka Krudowskiego. Szerokiej publiczności mistrz Jan znany jest jako twórca ilustracji do „Quo Vadis” Henryka Sienkiewicza, innego artysty związanego z Kielcami.

Malarz mieszkał i malował w domu fundatora kieleckiego teatru (ob. imienia Żeromskiego) Ludwika Stumpfa w latach 1888–1890. Budynek dworku zaprojektował w stylu klasycystycznym architekt Aleksander Dunin-Borkowski.

Kontekst historyczno-gospodarczy

Koniec XIX wieku to okres wzmożonego rozwoju gospodarczego miasta. Sprzyjała mu budowa Drogi Żelaznej Iwangorodzko-Dąbrowskiej, czyli linii kolejowej o szerokich torach z Dęblina do Dąbrowy Górniczej. Koncesję na budowę linii otrzymał w 1881 roku znany finansista Jan Bloch, zwany „królem kolei polskich”.

Również kieleccy browarnicy docenili nowe możliwości transportowe i poszerzone rynki zbytu. Piwo było lubianym i bezpiecznym sanitarnie towarem, na czym skorzystała finansowo nowa rodzina Jana Styki.

Kres życia Jana Styki

28 kwietnia 1925 roku artysta umiera w czasie pielgrzymki do Rzymu. Pochowany zostaje na przedmieściach Los Angeles w Kwaterze Nieśmiertelnych, tuż obok swojej „Golgoty”. Lucyna przeżywa męża niemal o 30 lat, dbając o jego artystyczne dziedzictwo. Pochowana jest w Paryżu, z dala od reszty rodziny.

Poświęcona Janowi Styce tablica znajduje się na Krakowskiej Rogatce w Kielcach. W 1992 roku imię malarza otrzymała tylko mała ulica na osiedlu Sieje.

Źródła:

• Muzeum Historii Kielc
• Culture.pl
• Google w trybie AI